Uzman mütalaası, davanın taraflarından birinin mahkemenin görevlendirdiği bilirkişiden ayrı olarak kendi seçtiği bir uzmandan aldığı bilimsel görüştür. Hukuk yargılamasında HMK 293, ceza yargılamasında CMK 67/6 bu imkânı tanır. Uygulamada çoğu zaman dosyadaki raporun teknik yönden yeniden okunması ihtiyacından doğar.
Bilirkişi raporundan farkları
| Bilirkişi raporu | Uzman mütalaası | |
|---|---|---|
| Kim görevlendirir | Mahkeme ya da savcılık | Taraf kendisi alır |
| Dosyaya girişi | Mahkemeye verilir, taraflara tebliğ edilir | Taraf dosyaya sunar |
| Hâkim bakımından | Diğer delillerle birlikte değerlendirilir | Gerekçesine göre takdir edilir |
Mütalaa bir görevlendirmeye dayanmadığından uygulamada taraf görüşü olarak okunabilir. Bulguların hangi belgeye dayandığının ve dosyadaki rapordan hangi noktada ayrıldığının açıkça gösterilmesi, mütalaanın dosyada tartışılmasını kolaylaştırabilir.
Hangi aşamada gündeme gelir?
Kanun mütalaa için ayrı bir süre öngörmez; mütalaa alınacağı gerekçesiyle ek süre de istenemez. Uygulamada çoğu zaman bilirkişi raporuna itiraz aşamasında, itirazla birlikte sunulduğu görülür. Mahkeme gerekli görürse mütalaayı hazırlayan uzmanı dinleyebilir.
Nasıl değerlendirilir?
Bilirkişi raporu da mütalaa da hâkimi bağlamaz. Rapordaki bir eksikliği somut biçimde gösteren bir mütalaa, ek rapor ya da yeni bir inceleme talebini destekleyebilir; bunun nasıl karşılanacağı mahkemenin takdirindedir ve dosyanın özelliklerine göre değişebilir. Bir rapor hakkında teknik bir ikinci okuma düşünülüyorsa iletişim bölümünden bilgi alınabilir.
Sık sorulan sorular
Uzman mütalaası ile bilirkişi raporu arasındaki fark nedir?
Bilirkişiyi mahkeme ya da savcılık görevlendirir; mütalaayı ise taraf kendisi alır ve dosyaya sunar. İkisi de hâkimi bağlamaz.
Mütalaa hangi aşamada gündeme gelir?
Uygulamada çoğu zaman bilirkişi raporunun tebliğinden sonra, itirazla birlikte sunulur. Yalnız mütalaa alınacağı gerekçesiyle ayrıca süre istenemez.
Mütalaada nelere bakılabilir?
Dosyaya göre değişmekle birlikte tutanak, kroki, fotoğraflar, varsa kamera kaydı ve dosyadaki raporun gerekçesi birlikte okunabilir.