İş sağlığı ve güvenliği alanındaki bilirkişi, bir iş kazasının ya da meslek hastalığının oluşumunu ve işyerinde alınması gereken önlemlerin alınıp alınmadığını inceler. Bu raporlar tazminat, rücu ve ceza dosyalarında sıkça istenir.

İş kazası bilirkişisi ne iş yapar?
Kazanın nasıl oluştuğunu, işyerinde hangi tehlikelerin bulunduğunu ve bunlara karşı mevzuatın öngördüğü önlemlerin alınıp alınmadığını inceler. Kusurun paylaştırılması mahkemenin takdirindedir.
İnceleme kaza tutanağı, tanık ifadeleri, işyeri fotoğrafları ve SGK'ya yapılan iş kazası bildirimiyle başlar. Ardından işyerinin risk değerlendirmesi, çalışana verilen eğitimlerin kayıtları, kişisel koruyucu donanım zimmet tutanakları ve işe giriş muayenesi okunur. Yüksekte çalışmada iskele, korkuluk ve emniyet kemeri; elektrik işlerinde topraklama ve kilitleme düzenleri; makine başında ise koruyucu kapaklar ayrıca ele alınır. Kimyasal madde kullanılan işlerde güvenlik bilgi formları, havalandırma düzeni ve ortam ölçüm raporları okunur. İnşaat şantiyelerinde iskele kurulum tutanakları ve yapı denetim kayıtları da incelemeye girer. Çalışanın o işi yapmakla görevli olup olmadığı, mesai saatinde ve iş yerinde bulunup bulunmadığı gibi olgular da dosyadaki belgelerle ortaya konur. İşverenin yükümlülükleri 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ona bağlı yönetmeliklerde düzenlenir.
İş kazası bilirkişi raporu neleri içerir?
Kazanın oluş biçimi, işyerindeki tehlikeler, alınmış ve alınmamış önlemler, işveren ve çalışan bakımından mevzuata uygunluk değerlendirmesi ile sorulara verilen gerekçeli cevaplar raporun temel bölümleridir.
Rapor çoğunlukla olayın kısa anlatımıyla başlar, sonra işyerinin ve yapılan işin tanımına geçer. Her önlem için ilgili yönetmelikte ne öngörüldüğü ve dosyada bunun karşılığı olan bir belge bulunup bulunmadığı yazılır. Asıl işveren ile alt işveren ilişkisi olan dosyalarda hangi önlemin kimin sorumluluğunda olduğu ayrıca ele alınır. Tazminat hesabı genellikle bu rapordan sonra ayrı bir hesap bilirkişisine bırakılır.
Raporda kazaya ilişkin fotoğraf ve krokinin yanı sıra iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi kayıtları, ramak kala bildirimleri ve kazadan önceki denetim tutanakları da yer alabilir. Bu belgeler, tehlikenin daha önce fark edilip edilmediğini göstermesi bakımından önem taşır.

Hangi dosyalarda iş sağlığı ve güvenliği bilirkişisine başvurulur?
İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat davaları, SGK'nın açtığı rücu davaları ve ölümlü ya da yaralanmalı iş kazalarına ilişkin ceza soruşturmaları başlıca örneklerdir.
Aynı kaza için iş mahkemesinde, rücu davasında ve ceza dosyasında ayrı raporlar alınabilir. Bu dosyalarda inceleme çoğu zaman bir heyete verilir: iş güvenliği uzmanı, kazanın teknik yönüne göre ilgili alandan bir uzman ve gerekirse bir hukukçu birlikte çalışabilir. Meslek hastalığı dosyalarında hastalığın tıbbi yönü sağlık kurullarınca değerlendirilir; çalışma ortamındaki toz, gürültü ya da kimyasal maruziyetin ölçüm kayıtları ise iş güvenliği incelemesinin konusu olabilir. Makine kaynaklı kazalarda makinenin teknik durumunun nasıl ele alındığı araç ve makine mütalaası sayfasının iş kazası bölümünde anlatılıyor.
İş kazası bilirkişi raporuna itirazda teknik olarak neye bakılır?
Kaza yerinin gerçekten incelenip incelenmediğine, önlemlerle ilgili tespitlerin belgeye dayanıp dayanmadığına ve kazadan sonra yapılan değişikliklerin ayrılıp ayrılmadığına bakılır.
Raporlarda görülen eksikliklerden biri, eğitim ya da donanım verildiğinin yalnız imzalı bir forma dayanılarak kabul edilmesi ve eğitimin içeriğinin yapılan işle ilgili olup olmadığına bakılmamasıdır. Bir diğeri, kazadan sonra takılan bir korkuluğun ya da koruyucunun kaza anında da varmış gibi değerlendirilmesidir. Heyet raporlarında teknik bölümün yalnız ifadelere dayanması da itirazlarda sık dile getirilir. Rapordaki kusur dağılımı hâkimi bağlamaz; takdir mahkemenindir.
İş güvenliği bilirkişisi nasıl olunur?
Bilirkişilik Bölge Kurullarının ilan ettiği başvuru döneminde başvurulur; iş sağlığı ve güvenliği alanında mesleki deneyim ve bilirkişilik temel eğitimi aranır.
Genel başvuru şartları Bilirkişilik için bilinmesi gerekenler sayfasında yer alıyor.
Sık sorulan sorular
İş kazası dosyasında neden heyet görevlendirilir?
Kazanın iş güvenliği, teknik ve hukuki yönleri farklı uzmanlık gerektirebilir. Mahkeme bu durumda birden fazla bilirkişiden oluşan bir heyet görevlendirebilir.
SGK rücu davası nedir?
SGK'nın iş kazası nedeniyle yaptığı ödemeleri, kazada sorumluluğu bulunan işverenden ya da üçüncü kişiden geri istediği davadır.
Meslek hastalığı dosyasında bilirkişi neye bakar?
Hastalığın tıbbi yönü sağlık kurullarınca değerlendirilir. İş güvenliği incelemesi ise çalışma ortamındaki maruziyeti, ölçüm kayıtlarını ve alınan önlemleri ele alır.