Trafik ve ulaştırma alanındaki bilirkişi, bir kazanın ya da taşımacılık uyuşmazlığının teknik yönünü dosyadaki belgeler üzerinden inceler ve mahkemenin sorduğu sorulara gerekçeli cevap verir. Bu alanda hazırlanan raporların büyük bölümü trafik kazalarına ilişkin kusur raporlarıdır.
Trafik kazası bilirkişisi ne iş yapar?
Kazanın nasıl oluştuğunu tutanak, kroki, fotoğraf, kamera kaydı ve ifadeler üzerinden inceler; sürücülerin ve yayaların trafik kurallarına uyup uymadığını teknik yönden değerlendirir. Kusurun paylaştırılması mahkemeye aittir.
İnceleme çoğunlukla kaza tespit tutanağıyla başlar. Tutanaktaki işaretli kutular, krokideki araç konumları ve olay yeri fotoğrafları birbiriyle karşılaştırılır. Yol genişliği, şerit sayısı, işaret ve ışıklar, görüş mesafesi ve hava koşulu olayın çerçevesini çizer. Varsa araç içi kamera ya da güvenlik kamerası kaydı, hız ve hareket sırası bakımından en çok bilgi veren belge olur. Bilirkişi bu bulguları 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliğindeki kurallarla birlikte okur. Hangi belgelerin bir arada değerlendirildiği kusur değerlendirmesi rehberinde ayrıca anlatılıyor.

Trafik kazası bilirkişi raporu neleri içerir?
Rapor genellikle görevlendirme konusu, incelenen belgeler, olayın oluş biçimi, tarafların hareketlerinin kurallar bakımından değerlendirilmesi ve sorulara verilen cevaplardan oluşur. Biçimi Bakanlığın rapor standartlarına göre düzenlenir.
Raporun omurgası olayın oluş biçimidir: hangi aracın hangi yönden geldiği, çarpışma noktası ve araçların son durumu. Ardından her sürücünün ya da yayanın hareketi ayrı ayrı ele alınır. Hız tahmini yapılmışsa bunun fren izi, hasar ya da kamera kaydı gibi hangi veriye dayandığı ve hangi kabullerin kullanıldığı yazılır. Ölümlü veya yaralanmalı kazalarda ceza soruşturması için hazırlanan rapor ile tazminat davasında alınan rapor farklı sorulara cevap verebilir; aynı kaza için iki ayrı rapor bulunması bu yüzden olağandır.
Hangi dosyalarda trafik bilirkişisine başvurulur?
Ölümlü ve yaralanmalı kazalara ilişkin ceza soruşturmaları, maddi ve manevi tazminat davaları, sigorta şirketine karşı açılan davalar ve sigorta tahkim başvuruları başlıca örneklerdir.
Savcılık aşamasında kusur raporu çoğu zaman soruşturmanın ilk teknik belgesidir. Hukuk mahkemesinde kusurun yanında hasar, değer kaybı ve aracın kullanılamadığı süre de sorulabilir; bu sorular için genellikle ayrı bir uzmanlık gerekir. Raylı sistem, deniz ve hava yolu kazaları ile yük taşımacılığında taşıyıcının sorumluluğunu ilgilendiren teknik konular da bu alanla ilişkilidir. Bazı dosyalarda inceleme Adli Tıp Kurumunun ilgili ihtisas dairesine ya da bir üniversiteye gönderilebilir.
Yaya kazalarında yayanın yola hangi noktadan girdiği ve sürücünün onu ne kadar önceden görebileceği ayrıca sorulur. Gece kazalarında far aydınlatma mesafesi, sokak lambaları ve yayanın giysisinin rengi bu değerlendirmeye girer. Ağır vasıta karışan kazalarda takograf kayıtları ve sürücünün çalışma ve dinlenme süreleri, otobüs kazalarında ise yolcu sayısı ve aracın teknik muayene durumu dosyaya eklenebilir.

Trafik kazası bilirkişi raporuna itirazda teknik olarak neye bakılır?
Her tespitin dosyadaki bir belgeye dayanıp dayanmadığına, hız ve mesafe hesaplarındaki kabullere ve kamera kaydı gibi delillerin incelenip incelenmediğine bakılır. Değerlendirme mahkemenin takdirindedir.
Sık rastlanan eksikliklerden biri, dosyada bulunan bir kamera kaydının ya da fotoğrafın raporda hiç anılmamasıdır. Bir diğeri, kroki ile tutanaktaki işaretlerin çeliştiği yerde raporun bu çelişkiyi açıklamadan birini esas almasıdır. Hız hesabında yol yüzeyi için seçilen değer ya da tepki süresi kabulü sonucu belirgin biçimde değiştirebilir. Taraflardan biri bu noktaları kendi seçtiği bir uzmana inceletmek isterse uzman mütalaası yoluna başvurulabilir. Ek rapor ya da yeni inceleme istenip istenmeyeceğine mahkeme karar verir; kusurun paylaştırılmasında da takdir mahkemenindir.
Trafik bilirkişisi nasıl olunur?
Başvuru, Bilirkişilik Bölge Kurullarının ilan ettiği dönemde yapılır; uzmanlık alanında mesleki deneyim ve bilirkişilik temel eğitimi aranır.
Başvuru şartları, temel eğitim ve ilk görevlendirmeye kadar olan adımlar Bilirkişilik için bilinmesi gerekenler sayfasında özetleniyor.
Sık sorulan sorular
Trafik kazası kusur raporunu kim hazırlar?
Savcılığın ya da mahkemenin görevlendirdiği bilirkişi hazırlar. Dosyanın niteliğine göre inceleme bir kuruma veya birden fazla bilirkişiden oluşan bir heyete de verilebilir.
Aynı kaza için iki farklı rapor çıkabilir mi?
Çıkabilir. Ceza soruşturmasında ve tazminat davasında ayrı bilirkişiler görevlendirilebilir; raporlar arasındaki farkı mahkeme diğer delillerle birlikte değerlendirir.
Kusur raporu hâkimi bağlar mı?
Bağlamaz. Rapor diğer delillerle birlikte değerlendirilir ve hâkim gerekçesini göstererek rapordan ayrılabilir.