BİLİRKİŞİASİSTANI

Trafik kazası ve teknik inceleme terimleri sözlüğü

Trafik kazası dosyalarında, tutanaklarda ve bilirkişi raporlarında sık geçen teknik terimlerin kısa açıklamaları. Kusurla ilgili terimler yalnız kavram olarak açıklanmıştır; somut bir dosyada değerlendirme mahkemenindir.

A

ABS
Kilitlenmeyi önleyici fren sistemi. Sert frende tekerleklerin kilitlenmesini önlediği için ABS'li araçlarda çoğu zaman belirgin ve sürekli bir fren izi oluşmaz; yolda daha silik izler kalabilir.
Adli Tıp raporu
Adli Tıp Kurumu ya da yetkili hastanece düzenlenen, yaralanmanın niteliğini, iyileşme süresini ya da ölüm nedenini belirten rapor. Ceza soruşturmasında yaralanmanın derecesi için, tazminat dosyalarında kalıcı etkinin belirlenmesi için kullanılır.
Alkol ölçümü
Sürücünün kaza anında alkollü olup olmadığının nefes ölçüm cihazıyla ya da kan tahliliyle belirlenmesi. Sonuç promil olarak yazılır; ölçüm saati ile kaza saati arasındaki süre de kayda geçer.
Araç muayenesi
Aracın teknik yönden trafiğe uygun olup olmadığının araç muayene istasyonunda dönemsel olarak kontrol edilmesi. Kaza tarihinde muayenenin geçerli olup olmadığı ve raporda yazan kusurlar teknik incelemede dikkate alınır.
Asli kusur
Kazanın oluşmasında belirleyici olan kusur. Karayolları Trafik Kanunu kırmızı ışıkta geçme, arkadan çarpma ve kavşakta geçiş önceliğine uymama gibi bazı hâlleri asli kusur olarak sayar. Teknik inceleme olayın nasıl oluştuğunu ortaya koyar; kusurun değerlendirmesi mahkemenindir.

B

Bilirkişi raporu
Mahkemenin ya da savcılığın görevlendirdiği bilirkişinin, çözümü özel veya teknik bilgi gerektiren sorulara verdiği gerekçeli rapor. Hukuki nitelendirme içermez; rapor diğer delillerle birlikte değerlendirilir.

Ç

Çarpışma açısı
İki aracın temas anında boyuna eksenleri arasındaki açı. Hasarların yönü ve derinliği, temas izleri ve araçların son duruş konumları birlikte incelenerek bulunur.
Çarpma hızı
Aracın temas anındaki hızı. Fren öncesi hızdan farklıdır; frenleme ya da manevra sırasında azalan hız da hesaba katılır.

D

Değer kaybı
Kazada hasar görüp onarılan aracın, onarımdan sonra kazasız eşdeğerine göre ikinci el piyasasında uğradığı değer düşüklüğü. Aracın yaşı, kilometresi, hasarın yeri ve büyüklüğü ile önceki hasar geçmişi sonucu etkiler.
Durma mesafesi
Sürücünün tehlikeyi algıladığı andan aracın tamamen durduğu ana kadar alınan yol. Reaksiyon süresi içinde alınan yol ile fren mesafesinin toplamıdır.

E

Ek rapor
Mahkemenin itiraz ya da eksiklik üzerine aynı bilirkişiden istediği tamamlayıcı rapor. Ek raporda itiraz edilen konular ayrı ayrı ele alınır.
Ekspertiz
Hasarlı aracın sigorta eksperince incelenerek hasarın kapsamının, onarım yönteminin ve tutarının belirlenmesi. Sonuç, fotoğraflarla birlikte ekspertiz raporuna yazılır.
Eşdeğer parça
Orijinal parça yerine kullanılan, aynı işlevi gören ve ilgili standartlara uygun başka üretici parçası. Onarım tutarı, orijinal ya da eşdeğer parça kullanılmasına göre değişir.

F

Fren izi
Frenleme sırasında kilitlenen ya da kaymaya yakın dönen tekerleklerin yolda bıraktığı iz. Uzunluğu, başladığı nokta ve yönü hız hesabında ve kaza yerinin belirlenmesinde kullanılır.
Fren mesafesi
Frene basılmaya başlandığı andan aracın durduğu ana kadar alınan yol. Hızın yanında yol yüzeyine, lastiklere ve fren sisteminin durumuna bağlıdır; hız arttıkça hızın karesiyle büyür.

G

Geçiş önceliği
Kavşakta, daralan yolda ya da şerit değiştirirken hangi aracın önce geçeceğini belirleyen kural. Işık, işaret ya da görevli yoksa trafik mevzuatındaki genel kurallara göre belirlenir.
Görüş mesafesi
Sürücünün yoldaki aracı, yayayı ya da engeli fark edebileceği en uzak mesafe. Gece, sis, viraj ve park hâlindeki araçlar bu mesafeyi kısaltır.

H

Hasar dosyası
Sigorta şirketinin bir kaza için açtığı kayıt. Başvuru, ekspertiz raporu, fotoğraflar, faturalar ve ödeme belgeleri bu dosyada bulunur.
Hasar uyumu
Araçlardaki hasarların yer, yükseklik, yön ve şiddet bakımından anlatılan kaza oluşuyla örtüşüp örtüşmediği. Karşı aracın temas bölgesiyle ölçü ve iz karşılaştırması yapılarak incelenir.

İ

İlk temas noktası
Araçların birbirine ya da aracın yayaya ilk değdiği yer. Yola dökülen cam ve plastik parçaları, kazıntı izleri ve hasarların konumuyla belirlenir.

K

Kaçınılabilirlik
Sürücünün tehlikeyi fark edebileceği andan itibaren, o andaki hız ve koşullarda frenleyerek ya da manevra yaparak kazayı önleyip önleyemeyeceğinin incelenmesi. Görüş mesafesi, reaksiyon süresi ve durma mesafesi birlikte hesaplanır.
Kamera kaydı
Araç içi kamera, işyeri güvenlik kamerası ya da şehir kamerasından alınan görüntü. Kare hızı, zaman damgası ve kaydın orijinal olup olmadığı, kayıttan yapılan hesapların güvenilirliğini belirler.
Kare analizi
Video kaydında aracın iki sabit nokta arasını kaç karede geçtiğinin sayılarak hızının hesaplanması. Kaydın kare hızı ve iki nokta arasındaki gerçek mesafe bilinmelidir.
Kasko
Aracın kendi hasarını, poliçede yazan riskler için karşılayan isteğe bağlı sigorta. Karşı tarafa verilen zarar kasko kapsamında değil, trafik sigortası kapsamındadır.
Kaza tespit tutanağı
Kazanın yerinin, zamanının, taraflarının ve oluş şeklinin yazıldığı tutanak. Yalnız maddi hasarlı kazalarda sürücülerce birlikte doldurulabilir; yaralanmalı ya da ölümlü kazalarda tutanağı kolluk düzenler.
Kroki
Kaza yerinin, araçların son duruş konumlarının, izlerin ve ölçülerin işaretlendiği şematik çizim. Ölçeksiz çizilmiş krokide mesafeler üzerine yazılan ölçülerden okunur.
Kusur oranı
Kazanın oluşumunda tarafların payının yüzde olarak ifadesi. Bilirkişi teknik bulgulara dayanarak görüş bildirir; değerlendirme mahkemenindir.

O

Olay yeri inceleme
Yaralanmalı ya da ölümlü kazalarda kolluğun olay yerinde yaptığı inceleme. Fotoğraf, ölçü, iz ve delil toplama işlemleri tutanağa ve rapora bağlanır.

P

Pert
Onarımın aracın değerine göre ekonomik olmadığı ya da aracın güvenli biçimde onarılamayacağı durum için sigorta uygulamasında kullanılan ifade. Hesap, aracın kaza öncesi piyasa değeri ile onarım tutarı ve hurda değerinin karşılaştırılmasına dayanır.
Piyasa değeri
Aracın kaza öncesindeki hâliyle, aynı marka, model, yıl ve donanımdaki eşdeğerlerinin ikinci el piyasasındaki alım satım bedeli. Rayiç değer olarak da anılır; pert ve değer kaybı hesaplarının başlangıç noktasıdır.

R

Reaksiyon süresi
Sürücünün tehlikeyi algılamasıyla frene basması ya da direksiyona müdahale etmesi arasında geçen süre. Hesaplarda kullanılan değer koşullara ve dayanılan kaynağa göre değişir; yorgunluk, alkol ve dikkat dağınıklığı süreyi uzatır.
Ruhsat
Araç tescil belgesinin günlük dildeki adı. Aracın kime kayıtlı olduğunu, marka, model, şasi ve motor numarasını, kullanım türünü gösterir.

S

Sigorta Tahkim Komisyonu
Sigorta şirketi ile sigortalı ya da zarar gören arasındaki uyuşmazlıkları hakem heyetleri eliyle çözen kurum. Başvurudan önce sigorta şirketine başvurulmuş olması gerekir.
Son duruş konumu
Kazadan sonra araçların ve yayanın hareketsiz kaldığı yer. Kroki ve fotoğraflarla kayda geçer; araçlar kayıttan önce yerinden oynatıldıysa bu bilginin değeri azalır.
Sürtünme katsayısı
Lastik ile yol yüzeyi arasındaki tutunmayı gösteren sayı. Kuru asfaltta yüksek, ıslak, buzlu ya da çakıllı yüzeyde düşüktür; fren izinden hız hesabında kullanılır.

Ş

Şerit ihlali
Aracın kendi şeridinden kurallara aykırı biçimde çıkması ya da karşı yön şeridine girmesi. İzlerin ve ilk temas noktasının şeride göre konumu bu konuda belirleyicidir.

T

Takograf
Otobüs ve kamyon gibi ağır ticari araçlarda hızı, sürüş ve dinlenme sürelerini kaydeden cihaz. Analog cihazda kayıt diskten, sayısal cihazda kart ve cihaz belleğinden okunur.
Tali kusur
Asli kusurun yanında kazaya katkıda bulunduğu kabul edilen ikincil kusur. Bir tarafın asli, diğerinin tali kusurlu görülmesi kusur oranlarının dağılımını etkiler; değerlendirme mahkemenindir.
Trafik sigortası
Motorlu araç işletenlerin yaptırmak zorunda olduğu, aracın üçüncü kişilere verdiği zararı poliçe limitleri içinde karşılayan sigorta. Resmî adı zorunlu mali sorumluluk sigortasıdır; aracın kendi hasarını karşılamaz.
Tramer kaydı
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'nde tutulan araç hasar geçmişi. Sigorta şirketlerinin ödediği hasarlar burada görünür; değer kaybı ve önceki hasar araştırmasında kullanılır.

İlgili: Trafik kazası belge listesi · Trafik kazasında teknik inceleme · Kusur değerlendirmesi

Sayfayla ilgili sorular için iletişim bölümü kullanılabilir. Ana sayfaya dön