BİLİRKİŞİASİSTANI

Muhasebe ve finans alanında bilirkişilik

Muhasebe ve finans alanındaki bilirkişi uygulamada çoğu zaman hesap bilirkişisi olarak anılır. Ticari defterleri, faturaları, banka kayıtlarını ve bordroları inceler; bir alacağın var olup olmadığını ve tutarını belgelere göre hesaplar.

Hesap bilirkişisi ne iş yapar?

Tarafların ticari defterlerini ve belgelerini karşılaştırır, cari hesapları inceler, alacak, faiz ve tazminat tutarlarını mahkemenin belirlediği esaslara göre hesaplar.

Ticari defter incelemesinde önce defterlerin açılış ve kapanış onaylarının süresinde yapılıp yapılmadığına bakılır; e-defter tutan işletmelerde berat bilgileri kontrol edilir. Sonra iki tarafın kayıtları fatura fatura karşılaştırılır. Bir tarafta kayıtlı olup diğerinde bulunmayan fatura, iade, ödeme ya da çek tek tek listelenir. Defterlerin delil değeri 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde mahkemece değerlendirilir; bilirkişi kayıtların biçimsel durumunu ve içeriğini ortaya koyar.

Masada belgeler, hesap makinesi ve not alan eller

Hesap bilirkişisi raporu neleri içerir?

İncelenen defter ve belgelerin listesi, kayıtların karşılaştırması, hesapta kullanılan yöntem ve kabuller ile mahkemenin sorularına göre ayrı ayrı gösterilen alacak ve faiz tutarları raporun temel bölümleridir.

Düzenli bir hesap raporunda her tutarın hangi belgeden geldiği izlenebilir. Faiz hesabında başlangıç tarihi, faiz türü ve oranın değiştiği dönemler ayrı satırlarda gösterilir. Tarafların farklı kabulleri varsa birden fazla hesap seçeneği sunulabilir: temerrüdün ihtarname tarihinden mi dava tarihinden mi başladığına göre iki ayrı sonuç verilmesi bunun tipik örneğidir. Hangi seçeneğin esas alınacağı mahkemenin takdirindedir.

Hangi dosyalarda muhasebe ve finans bilirkişisine başvurulur?

Ticari alacak ve cari hesap davaları, işçilik alacakları, banka kredisi ve kredi kartı uyuşmazlıkları, ortaklıktan çıkma ve şirket payının değeri ile icra takiplerindeki alacak hesabı başlıca örneklerdir.

İşçilik alacağı dosyalarında kıdem ve ihbar tazminatı, fazla çalışma, hafta tatili ve yıllık izin ücreti bordro, SGK hizmet dökümü ve tanık beyanlarına göre hesaplanır; bu alacakların büyük kısmı 4857 sayılı İş Kanununda düzenlenir. Bankacılık dosyalarında kredi sözleşmesindeki faiz ve masrafların hesaba doğru yansıtılıp yansıtılmadığı incelenir. Ceza dosyalarında vergi ya da zimmet iddialarına ilişkin kayıtların incelenmesi istenebilir. Ölüm ve yaralanmaya bağlı tazminat hesapları ise aktüerya uzmanlığı gerektirir.

Şirket ortakları arasındaki dosyalarda ortaklık payının değeri, kâr dağıtımının usule uygunluğu ya da yöneticinin şirket hesabından yaptığı harcamalar incelenebilir. Bu incelemelerde yevmiye defteri, büyük defter, envanter defteri, banka ekstreleri ve vergi beyannameleri birlikte okunur. Kira ve aidat alacaklarında ise ödemelerin hangi döneme mahsup edildiği hesaplanır.

Konkordato ve iflas dosyalarında işletmenin mali durumu, alacaklı listesinin doğruluğu ve borca batıklık sorulabilir. Bu incelemelerde bilanço kalemlerinin kayıtlı değerleri ile gerçek değerleri ayrı ayrı gösterilir; alacakların tahsil kabiliyeti ve stokların sayımı da hesaba katılır.

Elle tutulmuş eski bir hesap defteri

Hesap bilirkişisi raporuna itirazda teknik olarak neye bakılır?

Hesabın dayandığı belgelerin eksiksiz alınıp alınmadığına, faiz başlangıcı ve oranı gibi kabullerin mahkemenin ara kararıyla uyumlu olup olmadığına ve aritmetik hatalara bakılır.

Sık görülen sorunlardan biri, bir tarafın defterleri incelenmeden yalnız karşı tarafın kayıtlarıyla sonuca varılmasıdır. Faiz hesabında oran değişikliklerinin dönemlere bölünmemesi ya da faize yeniden faiz işletilmesi de itirazlarda dile getirilir. İşçilik alacaklarında brüt ve net tutarların karıştırılması, son ücretin yanlış belirlenmesi ya da tanık beyanına göre kabul edilen çalışma saatlerinin gerekçesiz bırakılması sonucu değiştirir. Hangi kabulün doğru olduğuna mahkeme karar verir.

Hesap bilirkişisi nasıl olunur?

Muhasebe ve finans alanında mesleki deneyimi olanlar Bilirkişilik Bölge Kurullarının ilan ettiği dönemde başvurur; bilirkişilik temel eğitimi aranır.

Başvuru adımları Bilirkişilik için bilinmesi gerekenler sayfasında yer alıyor. Bilirkişilik Asgari Ücret Tarifesi ise her yıl Adalet Bakanlığınca yayımlanır.

Masada dağınık fişler ve faturalar

Sık sorulan sorular

Ticari defterler incelemede nasıl ele alınır?

Defterlerin açılış ve kapanış onayları ile kayıtların birbirini doğrulayıp doğrulamadığı incelenir. Defterin delil değerini mahkeme değerlendirir.

Bilirkişi birden fazla hesap seçeneği sunabilir mi?

Tarafların farklı kabulleri varsa her kabule göre ayrı hesap gösterilebilir. Hangisinin esas alınacağına mahkeme karar verir.

İşçilik alacağı hesabında hangi belgeler kullanılır?

Bordrolar, SGK hizmet dökümü, puantaj kayıtları, banka ödemeleri ve tanık beyanları birlikte değerlendirilir.

Kaynaklar

  1. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunumevzuat.gov.tr
  2. 4857 sayılı İş Kanunumevzuat.gov.tr
  3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunumevzuat.gov.tr
İletişim

Bilgi almak için yazın.

Sorularınız için e-posta gönderebilir ya da numaranızı bırakabilirsiniz.

info@bilirkisiasistani.com

Sizi arayalım